Zondaguniversiteit

zondag 26 januari 2020
15:00 tot 16:00

Locatie de bblthk
Categorie Activiteiten
Tags Gratis Vrije inloop
Download Toevoegen aan agenda
Terug

Zondaguniversiteit

CRISPR-Cas - van biologie tot toepassingen

Op drie zondagmiddagen geven wetenschappers van Wageningen Universiteit in de bblthk een één uur durend college. Hierna is er een moment voor napraten. Laat je meenemen in de wereld van Wageningen Universiteit. De toegang is gratis, aanvang 15:00 uur.

Biodiversiteit in Nederland nader bekeken - 19 januari

dr.ir. Marlies Sanders
De ongekend snelle achteruitgang van de biodiversiteit vormt een minstens even grote bedreiging voor de mensheid als de opwarming van de aarde, zo stelt IPBES vorig jaar (2019) in haar rapport ‘First Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services’. Zonder ingrijpende maatregelen zullen er volgens hen tussen de 500.000 en een miljoen planten- en diersoorten de komende decennia uitsterven. Biodiversiteit wordt echter gezien als onmisbaar voor het menselijk bestaan op aarde.
Nederland is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld en het grootste deel van het landoppervlak is zeer productieve landbouwgrond. Allerlei maatregelen om de landbouwproductie te verhogen, zoals de ontwatering van natte gebieden, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kunstmest en drijfmest, maar ook verstedelijking, vervuiling, en overbevissing hebben afgelopen eeuw geleid tot een achteruitgang van biodiversiteit. Er is weinig of geen gebied dat ongerept kan worden genoemd, vele soorten in Nederland staan op de Rode Lijst en worden in meer of mindere mate bedreigd.

Wat is nu de biodiversiteit van Nederland? Hoe meten we de veranderingen daarin? Wat doet Nederland om het biodiversiteitsverlies te stoppen en te herstellen, en hoe effectief is dat? Deze vragen en meer over biodiversiteit komen aan de orde op zondag 19 januari. Lees meer over Marlies Sanders.

CRISPR-Cas - van biologie tot toepassingen - 26 januari

prof.dr. John van der Oost
Bacteriën hebben, net als mensen, te maken met infecties door virussen. En net als mensen, hebben ook bacteriën verschillende antivirus systemen ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is het CRISPR-Cas systeem. Na de ontdekking in 2005 hebben we in detail uitgezocht hoe dit systeem werkt. Het bleek dat CRISPR-Cas heel specifiek het DNA van virussen kan herkennen, om het vervolgens kapot te knippen. Bovendien bleek dat we de specificiteit van de DNA-knippende enzymen heel makkelijk kunnen aanpassen. Dat betekent dat we in principe elke gewenste plek op een chromosoom (van virussen, maar ook van bacteriën, planten en dieren) kunnen knippen, om daar vervolgens een verandering aan te brengen. Deze fundamentele inzichten hebben geleid tot een revolutie. Het bacteriële afweersysteem kan gebruikt worden voor een groot aantal toepassingen, van biotechnologie (micro-organismen, planten) tot gen therapie (mensen). Misschien kan er nog wel veel meer, maar willen we dat ook ...?

Over John van der Oost
John van der Oost is gepromoveerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam (1989). Na postdoc posities in Helsinki, Heidelberg en Amsterdam, is hij vanaf 1995 leider van de onderzoeksgroep Bacteriële Genetica in het Laboratorium voor Microbiologie van Wageningen Universiteit. Voor zijn onderzoek ontving hij een aantal prestigieuze subsidies van NWO, waaronder een VICI beurs (2005), twee TOP grants (2010, 2015), en een Zwaartekracht subsidie (2017). In 2013 is hij gekozen als lid van de European Molecular Biology Organization (EMBO), en in 2017 als lid van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW). Met name voor zijn werk aan CRISPR-Cas ontving hij in 2018 de Spinoza premie.
Lees meer over John van der Oost.

John van der Oost is ook te gast geweest bij DWDD University
Bekijk hier een video

Download zijn presentatie

Kunnen we voedsel verbouwen op Mars of op de maan? - 2 februari

dr.ir. Wieger Wamelink
Als ruimtereizigers in de toekomst langere tijd op de maan en op Mars willen verblijven, dan zullen ze daar voedsel moeten gaan verbouwen. Maar kan dat wel? Is plantengroei mogelijk op de bodems van die hemel-lichamen? Om dat te onderzoeken hebben we een verschillende experiment opgezet met kunstmatige Mars- en maanbo¬dems waarop we zaden van verschillende groenten te kiemen hebben gelegd en gevolgd in hun groei.

Na drie groeiseizoenen zijn we inmiddels in staat om groenten zoals tomaat, rucola, doperwten, rogge en aardappelen te telen, vooral door grond verbeter methoden. Of de oogst ook eetbaar is moest worden onderzocht. De bodems bevatten veel zware metalen en als die in het eten komen is dat een probleem voor de gezondheid van de mensen op Mars. Er zijn geen zware metalen gevonden die een probleem voor de gezondheid zouden kunnen betekenen. Daarna is er een ‘Mars maaltijd’ georganiseerd voor de mensen die het onderzoek hadden gesteund.

Het onderzoek gaat zich nu meer richten op het opzetten van een duurzaam agrarisch ecosysteem, waarin alles wordt gerecycled inclusief menselijke uitwerpselen. Hierin spelen wormen omdat ze dode plantenresten afbreken een belangrijke rol. Daarnaast zullen bacteriën, schimmels en hommels nodig zijn om voor vele jaren voedsel te telen op Mars of de maan. En natuurlijk niet de zaden vergeten.
Lees meer over Wiegel Wamelink, bezoek de Facebookpagina van dit project of bekijk de video van het eerste experiment.